Grootste windjammers ter wereld van start in race naar Zeebrugge

Honderdduizenden wensen gunstige wind bij vertrek in Plymouth


PLYMOUTH - Op de plaats waar Francis Drake begon aan zijn reis rond de wereld, ging tijdens het weekend de Cutty Sark Tall Ships Race van start. Plymouth bood een voorsmaakje van wat honderdduizenden vakantiegangers zullen meemaken in Zeebrugge, bij de aankomst van de zeilwedstrijd op 3 augustus. Honderden kleine scheepjes liepen zaterdag uit op de rede van Plymouth, om een van de schitterendste vloten uit te wuiven die ooit werden bijeengebracht: vijf en zestig grote, traditioneel getuigde zeilschepen waaronder twee uit de vorige eeuw. Blikvanger onder de Tall Ships is de Sovjetrussische viermaster Sedov, een bark met vierkant getuigde zeilen en het grootste zeilschip ter wereld dat nog in de vaart is.

Honderdduizenden mensen stonden op de wal te wuiven, terwijl de machtige schepen kwamen langsdraaien tijdens de zeilparade die voorafging aan de eigenlijke start.

Met een hedendaagse armada van briks en van barken, van kits en gaffelschepen, brigantijnen en barkentijnen, kotters en jollen, sloepen en schoeners op de rede, leek het alsof Plymouth werd hersteld in zijn 19de eeuwse glorie. Er waren saluutschoten en vuurpijlen, kadetten hingen in de mast en toeschouwers zaten op de daken. Scheepshoorns, b1iezen hun afscheid en vanop de kade rolde telkens opnieuw een driewerf hoera, uit honderdduizenden kelen. Honderden pleziervaartuigjes krioelden in een vriendelijke chaos dooreen tussen de parade. Heel zuidwest-Engeland was uitgelopen om de vloot een behouden vaart en gunstige wind toe wensen.

De romantiek van de zee zit de Britten in het bloed, maar de opwinding en de uitgelaten stemming zullen ook bij ons niet geringer zijn, als deze grootste zeilschepen ter wereld begin augustus aankomen in Zeebrugge. De aankomst van de regatta vormt het hoogtepunt van "Zeebrugge '90", de Havendagen die georganiseerd worden van 3 tot 7 augustus. Verwacht wordt dat een half miljoen toeschouwers het spektakel zullen volgen.

De Cutty Sark Tall Ships Race wordt dit jaar georganiseerd in drie etappes, met races over 473 zeemijl tussen Plymouth en het Spaanse La Coruņa, en over 527 mijl tussen Bordeaux en Zeebrugge. Tussen La Coruņa en Bordeaux varen de schepen in groep, wat uitwisseling van de bemanningen toelaat.

De wedstrijd vindt zijn oorsprong in 1956, toen een Londens advokaat de laatst overblijvende van de grote, vierkant getuigde zeilschepen nog eens wilde bijeenbrengen in een eenmalige wedstrijd die het "definitief' einde zou betekenen van het zeiltijdperk. De race tussen Torbay en Lissabon sprak dermate tot de verbeelding, dat hij sindsdien ieder jaar wordt georganiseerd. In tegenstelling tot de onpare jaren, als alleen kleinere zeilschepen aan de start verschijnen, kunnen in de pare jaren ook de grootste windjammers zich inschrijven.


Avontuur

Het spektakel wordt georganiseerd door de Britse Sail Training Association (STA), een liefdadigheidsinstelling die als doel heeft jonge mensen in staat te stellen om een avontuurlijke droom op zee te realiseren. Dat gebeurt op twee eigen schoeners, en ook door de jaarlijkse wedstrijd die sedert 1962 gesponsord wordt door de Schotse whisky Cutty Sark. De trofee die in Zeebrugge overhandigd wordt, bestaat uit een zilveren model van de befaamde teeklipper die elk jaar zoveel kijklustigen trekt in het droogdok langs de Thames in Greenwich.

Van de deelnemers aan de zeilrace wordt niet verwacht dat zij de snelheid van Cutty Sark evenaren. Hoewel de snelste zeiler met zijn resultaat een individuele voldoening vindt, wordt de trofee toegekend aan de scheepsbemanning die meest bijdroeg tot internationale verstandhouding. Het zijn de kapiteins van alle deelnemende schepen die de prijs toekennen. In 1976 ging de prijs naar het Belgisch zeilschip Zenobe Gramme, dat ook nu weer meedoet.

De organizatoren stellen drie voorwaarden voor deelname: deelnemende schepen moeten een minimumlengte hebben van 30 voet (9,09 meter), de belangrijkste bron van voortstuwing moet komen van de zeilen, en minstens de helft van de bemanning moet bestaan uit jongeren tussen 16 en 25 jaar. Op de deelnemende schepen heeft de organiserende vereniging dit jaar 1.700 jongeren kunnen plaatsen uit een twintigtal landen.

Onder leiding van beroepsmensen moeten ze alle werk verrichten dat een groot zeilschip op zee met zich meebrengt: werken met touwen en leggen van knopen, zeil hijsen en reven, helpen in de kombuis, schrobben en schuren aan dek.

Dit jaar hadden 74 zeilschepen hun deelname bevestigd, maar slecht weer en technische problemen verhinderden dat alle tijdig aan de start raakten in Plymouth. Sommige komen in de wedstrijd vanaf La Coruņa. Twee deelnemers zijn echte veteranen: de Britse "Glaciere of Liverpool" van 94 voet en de Deense "Jens Krogh" van 80 voet werden beide gebouwd in 1899. De organiserende STA heeft twee schepen die meedoen, elk van 159 voet: de "Sir Winston Churchill" en de "Malcolm Miller." Deze laatste heeft een uitsluitend vrouwelijke bemanning.


Armada

De 65 deelnemers zijn gerangschikt in zes kategorieën, en vertegenwoordigen twaalf landen. De kleinste schepen zijn nauwelijks tien meter lang, maar er zijn dertien zeilschepen van meer dan honderd voet. De meeste aandacht gaat uit naar de vijf deelnemers uit de A-klasse: De Britse "Astrid" van 142 voet, de Chileense "Esmeralda" van 360 voet, de Poolse "Iskra" van 159 voet, de Bulgaarse "Kaliakra" van 163 voet en het grootste nog operationele zeilschip ter wereld, de Sovjetrussische Sedov van 400 voet lengte.

Het is de eerste keer in zestien jaar dat de Cutty Sark Tall Ships Race opnieuw van start gaat in Plymouth, de stad van waar in 1620 de Pilgrim Fathers aan boord van de "Mayflower" vertrokken naar de Nieuwe Wereld. Met een fakkeltocht en met vuurwerk huldigde Plymouth dit weekend de nieuwe avonturiers van de Cutty Sark Race.

Met een bos van twee-, drie- en viermasters op de rede, leek de vloot op een heruitgave van de Onoverwinnelijke Armada die post kwam vatten voor de ingang van het Kanaal. Niet zoals dat in 1588 het geval was om met tweeduizend kanonnen, onder de vlag van Philips II, het katoliek geloof te herstellen in de Nederlanden, maar als een hedendaagse armada van twaalf nationaliteiten, verenigd onder de vlag van een Schotse whisky.

In helder weer, onder een straaltje zon en met een goeie windkracht vijf tot zes die schitterend zeilweer voorspelde, kwamen de deelnemende schepen in een traag, majestatisch manoeuvre nog eens paraderen langs de honderdduizenden die met brede gebaren een behouden vaart toewuifden.

Maar toen prinses Ann, the Princess Royal, even later het startschot liet donderen van op Hare Majesteits fregat de "Penelope", sloeg het weer om en verdwenen de vijfenzestig Tall Ships, zoals dat hoort, in een mysterieuze, dikke nevel. Out to sea, op weg voor de eerste 473 mijl naar La Coruņa.


Esmeralda

Een opmerkelijke deelnemer in de Cutty Sark Tall Ships Race '90
is de 92 meter lange "Esmeralda" uit Chili, een barkentijn met vier
masten die in 1954 werd gebouwd op de scheepswerven in Cadiz.

Foto : Marc Herremans


Mon Vanderostyne
Plymouth
09 juli 1990